no news, good news
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
κάπως έτσι βουλιάζει τις κοινωνίες ο καταστροφικός καπιταλισμός σε παγκόσμια κλίμακα!.
"Η εξουσία χαρίζει τα αγαθά της μόνο σε όσους επιθυμούν να την υπηρετήσουν". Μιχ. Σπέγγος "Η εξομολόγηση ενός πυρην. φυσικού"

Οι περισσότεροι από εμάς δεν ζούμε τα όνειρά μας, επειδή ζούμε τουςφόβους μας

Πέμπτη, 21 Ιουνίου 2018

Καλωσόρισες στην Αμερική… Το εξώφυλλο του περιοδικού “Time” δίνει, για νιοστή φορά, ρέστα αισθητικής και μηνύματος.

Η Αμερική δεν είναι πια η σπουδαιότερη χώρα του κόσμου…


Της Μαρίκας Λυσιάνθη *


Καλωσόρισες στην Αμερική…
Το εξώφυλλο του περιοδικού “Time” δίνει, για νιοστή φορά, ρέστα αισθητικής και μηνύματος.
Στη σκιά της εθνικής κρίσης του μεταναστευτικού, που αλλοιώνει την εικόνα των ΗΠΑ μπροστά στον καθρέφτη της Ιστορίας, αλλά και το υπόλοιπου πλανήτη, ο βασικός υπαίτιος αυτής της άβολης αλήθειας, “ξεγυμνώνεται” από το περιοδικό “Time”, σε ένα εξώφυλλο που φλερτάρει με τον σκανδαλισμό της μνήμης.
Δεν είναι αυτή η Αμερική που γνωρίζαμε.
Δεν είναι αυτή η Αμερική που έχει ανάγκη ο πλανήτης.
Και σήμερα, αυτή η Αμερική δεν είναι πλέον η σπουδαιότερη χώρα του κόσμου.
Από τα παιδιά, και τα μάτια της καρδιάς τους, δεν μπορείς να κρυφτείς.


* Η Μαρίκα Λυσιάνθη είναι ψυχολόγος
_________

Τετάρτη, 20 Ιουνίου 2018

The Guardian: Η παγκόσμια προσφυγική εμπειρία.... οι πόλεμοι και η κατάσταση που επικρατεί στη Μ. Ανατολή και την Αφρική


Ας αφιερώσουμε σήμερα λίγο χρόνο για να διαβάσουμε και να νιώσουμε την παγκόσμια προσφυγική εμπειρία. 
Η απόσυρση της κυβέρνησης Τραμπ από την επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ και η συμπεριφορά και οι δηλώσεις του ίδιου για το χωρισμό χιλιάδων παιδιών από τους γονείς τους, ο κλονισμός της κυβέρνησης Μέρκελ, οι ξενοφοβικές ευρωπαϊκές χώρες και κυβερνήσεις, οι ιλιγγιώδεις δαπάνες εξοπλισμών, οι πόλεμοι και η κατάσταση που επικρατεί στη Μ. Ανατολή και την Αφρική, οι υστερικές εθνικιστικές εξάρσεις στη χώρα μας, χρειάζεται να μας προβληματίσουν περισσότερο, να μας κάνουν πιο υπεύθυνους και ενεργούς πολίτες απέναντι στην υπεράσπιση της δημοκρατίας. 
Απέναντι στη συμμαχία του κακού και την καταστροφή του πλανήτη και των κοινωνιών μας πρέπει να αντιτάξουμε τη λογική και την ανθρώπινη διάσταση, την ειρήνη και την κοινωνική δικαιοσύνη. Αν δεν το κάνουμε εμείς ποιος περιμένουμε να το κάνει;

THEGUARDIAN.COM
As data shows one in every 110 people is displaced, UN special envoy Angelina Jolie warns of ‘terrible human consequences’ of Syria’s aid shortfall

Πέμπτη, 14 Ιουνίου 2018

Η Βαλένθια «ανοίγει την αγκάλια της» για τους μετάναστες

ΕΙΔΗΣΕΙΣ


Η Βαλένθια ετοιμάζεται να υποδεχθεί τους εκατοντάδες μετανάστες που βρίσκονται στο Aquarius.
Μια πόλη στην οποία ήδη ζουν 95.000 ξένοι υπήκοοι θα «ανοίξει την αγκαλιά της» για τους κατατρεγμένους.
Αρκετοί ντόπιοι είναι υπερήφανοι για την απόφαση που έλαβαν οι αρχές. Ο κρατικός μηχανισμός βρίσκεται ήδη επί ποδός. Οι περισσότεροι από τους μετανάστες θα μεταφερθούν σε άλλες περιοχές. Ωστόσο οι 123 ανήλικοι θα μείνουν στη Βαλένθια.
«Στο κύκλο μου, όλοι εκείνοι με τους οποίους μίλησα είναι υπέρ της απόφασης των αρχών. Είναι αλήθεια πως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είδα και άλλες απόψεις, ανθρώπων που είναι κάθετα αντίθετοι. Είναι όμως η μειονότητα», ανέφερε ένας κάτοικος της πόλης.
Από το 2015 οι τοπικές αρχές είχαν εκφράσει την πρόθεση να φιλοξενήσουν πρόσφυγες και είχαν καταθέσει σχετικό πλάνο.
Ο δήμαρχος της πόλης Χοάν Ριμπό εξηγεί:
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να τιμήσει τις δεσμεύσεις της. Πρέπει να τηρεί τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει. Η άρνηση να αποδεχτείς πρόσφυγες σε ένα λιμάνι αντίκειται στις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί και οι χώρες αυτές το γνωρίζουν καλά αυτό. Εμείς θέλουμε να το κάνουμε, γιατί η Βαλένθια είναι μια πόλη αλληλεγγύης.»
Το λιμάνι της Βαλένθια είναι εκείνο με τη μεγαλύτερη εμπορική δραστηριότητα στη Μεσόγειο. Τώρα θα κληθεί να αντιμετωπίσει μια ακόμα διαφορετική πρόκληση.
Ο ανταποκριτής του euronews, Κάρλος Μαρλάσκα, μεταδίδει:
«Οι αρμόδιοι διαβεβαιώνουν πως τα μέσα επαρκούν αν και παραδέχονται πως δεν είναι συνηθισμένοι στην υποδοχή προσφύγων. Ήδη έχουν απευθύνει πρόσκληση σε εθελοντές από όλη τη χώρα για την παροχή βοήθειας. Οι εργασίες πάντως είναι πυρετώδεις και αναμένεται να ενταθούν μέχρι την άφιξη του πλοίου».

Πέμπτη, 7 Ιουνίου 2018

Σύμφωνα με τον wateraid, 42 εκατ. Αιθίοπες δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές νερό. Παρά την καταστροφή της ξηρασίας - η nestlé αντλεί 50.000 λίτρα την ώρα νερό από το έδαφος της Αιθιοπίας και χτίζει τη βιομηχανία γαλακτοκομικών προϊόντων



Παρά την καταστροφή της ξηρασίας - η nestlé αντλεί 50.000 λίτρα την ώρα νερό από το έδαφος της Αιθιοπίας και χτίζει τη βιομηχανία γαλακτοκομικών προϊόντων

Σύμφωνα με τον wateraid, 42 εκατομμύρια αιθίοπες δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές νερό. Η εποχή των βροχών είναι δύσκολη για τους ανθρώπους στην Ανατολική Αφρική. Σε αρκετές αφρικανικές χώρες, τα ηνωμένα έθνη προειδοποίησαν ενάντια σε " μαζική εξαφάνιση η χειρότερη ξηρασία στην Ανατολική Αφρική εδώ και πέντε δεκαετίες. Η συνεχιζόμενη ξηρασία οδήγησε σε σημαντική καλλιέργεια. 20 εκατομμύρια άνθρωποι απειλούνται έντονα από την ύπαρξή τους. Εκτός από τους γέρους, τα μωρά και τα μικρά παιδιά απειλούνται από την πείνα. Στην Αιθιοπία, περίπου 5,6 εκατομμύρια άνθρωποι βασίζονται σε ενισχύσεις σύμφωνα με τα ηνωμένα έθνη.
Μετά την παγκόσμια επιχείρηση τροφίμων, υγείας και ευεξίας, η nestlé ανακοίνωσε τον Μάιο του 2016 ότι η κόρη της nestlé, η nestlé waters, ίδρυσε μια κοινή επιχείρηση επιχειρήσεων στην Αιθιοπία μαζί με τους ιδιοκτήτες του τοπικού συσκευαστή Αβησσυνία springs, η nestlé συμπληρώνει την παραγωγή του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων. Εκτός από την εξαγωγή διαφόρων προϊόντων στην Αιθιοπία, η nestle αγοράζει επίσης premium καφέ από την Αιθιοπία, fanabc.com
Επιπλέον, η nestlé επιδοτείται από το ελβετικό κράτος για την εξαγωγή ισχυρού αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη. Χάρη στον "νόμο περί σοκολάτας", ο οποίος αποσκοπεί στην προώθηση της εξαγωγής γαλακτοκομικών προϊόντων, η nestlé λαμβάνει περίπου 25 εκατομμύρια φράγκα ετησίως.
Όπως αναφέρει ο φύλακας, τα τελευταία δέκα χρόνια, η πόλη oromia έχει προσελκύσει πολλούς ξένους επενδυτές και ομάδες που χρειάζονται επίσης νερό: έχουν προκύψει ένα κινέζικο βυρσοδεψείο, stahlmühlen, εργοστάσια νερού και ξενοδοχεία. Τα υπόγεια ύδατα είναι βαθιά, έως και 800 μέτρα πρέπει να ξεπεραστούν μέχρι τις φυσαλίδες του νερού. Κοστίζει πολλά χρήματα για να επενδύσεις μεγάλες εταιρείες για να χτίσουν τα δικά τους πηγάδια και επίσης περασμένα νερά, τα οποία δεν είναι πλέον διαθέσιμα στον πληθυσμό.
Οι κάτοικοι της περιοχής πρέπει να πηγαίνουν στο sululta μέσω δημόσιων μεταφορών ή να περπατούν μακριά για να πάνε στο νερό. Υπάρχει μια βρύση που χτίστηκε από το πετρέλαιο του Σουδάν. Όταν οι άνθρωποι φτάνουν σε αυτό το νερό, πρέπει να ταξινομούνται στις μεγάλες ουρές των ανθρώπων που περιμένουν.
Στο τέλος της πόλης υπάρχει επίσης μια βρύση στην οποία οι κάτοικοι προμηθεύουν νερό. Η ομάδα δερμάτινων προϊόντων Κίνας-Αφρικής παρείχε αυτή τη βρύση. Ωστόσο, το βυρσοδεψείο κατηγορείται επίσης για μόλυνση του νερού στην περιοχή με το βυρσοδεψείο. 50 στρατιώτες της Αιθιοπίας παρακολουθούν την κατάσταση ασφαλείας εδώ, διότι στην περιοχή οι άνθρωποι είναι πολύ θυμωμένοι. Στην Αιθιοπία, όλο και περισσότερες ξένες εταιρείες είναι, και δεν έχει μείνει τίποτα για τους ντόπιους - λιμοκτονούν! (πηγή ο φύλακας).

Δευτέρα, 7 Μαΐου 2018

“Το πρωί που ήρθαν να μας πάρουν”- ανταποκρίσεις από τον πόλεμο στη Συρία

  ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΤΩΠΟ  

Σίσσυ Αλωνιστιώτου 
07.05.2018


Αν είσαι άρρωστος σε κρίσιμη κατάσταση – με καρκίνο για παράδειγμα – δεν υπάρχει χημειοθεραπεία για σένα. Αν δε μπορείς να φύγεις από τη χώρα για θεραπεία απλώς μένεις και αργοπεθαίνεις μέσα σε τρομερούς πόνους. Οι βικτωριανές αρρώστειες επιστρέφουν – η πολυομελίτιδα, ο τύφος και η χολέρα. Βλέπεις γύρω σου ανθρώπους πολύ άρρωστους, που τελευταία φορά που τους είδες πριν τον πόλεμο, ήταν καλά στην υγεία τους. Ακούς έναν συνεχόμενο βήχα. Όλοι βήχουν – από τη σκόνη των κατεστραμμένων κτιρίων, από τις αρρώστιες, από το κρύο.
Όσο για τον παλιό σου κόσμο, εξαφανίζεται σαν καπνός από τα τσιγάρα που δεν μπορείς να αγοράσεις πια. Πού είναι οι πιο κοντινοί σου φίλοι; Κάποιοι έφυγαν, κάποιοι πέθαναν. Οι λίγοι που έχουν μείνει δεν έχουν πια τίποτα καινούριο να πουν. Δεν μπορείς να πας στα σπίτια τους, γιατί ο δρόμος είναι κλειστός από τους σταθμούς ελέγχων. Ή, ελεύθεροι σκοπευτές σε πυροβολούν όταν βγαίνεις από το σπίτι σου οπότε τρέχεις γρήγορα πίσω, σαν καβούρας που υποχωρεί μέσα στο κέλυφος του[…]

Ο πόλεμος είναι κάπως έτσι. Αλλά επεκτείνει το παζλ υπέρβασης μιας «κανονικής» ανθρωπινότητας και με άλλα κομμάτια…
«Όταν πρωτοσυναντηθήκαμε και της άγγιξα το χέρι για να τη χαιρετήσω, εκείνη δείλιασε. Έμοιαζε διαλυμένη, ευάλωτη. Δεν χρησιμοποιούσε τη λέξη βιασμός. Αλλά μετά από λίγο κι ενώ καθόταν ήσυχα, έβλεπες το πρόσωπο της να άλλαζει, περνώντας από εκατομμυρια συναισθήματα. Να περνάει από τη θλιψη στον πόνο, μετά να ακολουθεί ο χείμαρρος των αναμνήσεων και τελικά να έρχεται η αποστροφή. Μου μίλησε για τη μέρα που έφεραν έναν άντρα κρατούμενο και την ανάγκασαν να βλέπει να τον σοδομίζουν μπροστά της. Όσο μιλούσε, η φωνή της έσβηνε, ανοιγοκλείνοντας μηχανικά τα χέρια της, κρατώντας σφιχτά τα λουριά της τσάντας της. Έβαλε τα κλάματα. Πολύ γρήγορα το κλάμα μετατράπηκε σε λυγμούς.
“Τα πράγματα που είδα…τα πράγματα που είδα…” ξεστομίζει. “Δεν αντέχεται να εξηγήσω τι είδα…δε μπορώ να ξεχάσω τι είδα…έναν άλλο κρατούμενο να βιάζεται…έναν άντρα να βιάζεται. Το άκουσα…Το είδα…Ξέρεις τι είναι να ακούς έναν άντρα να κλαίει;”
Σηκώθηκε απότομα από την καρέκλα που καθόταν, ακούμπησε το χέρι στο στόμα και έτρεξε στο κοντινότερο μπάνιο. Άνοιξε τη βρύση και ξεκίνησε να ξερνάει.
Η φίλη της που είχε έρθει μαζί ήταν έτοιμη κι αυτή να βάλει τα κλάματα.
“Ναι, η Νάντα βιάστηκε” μου λέει. “Αλλά δεν μπορεί να το παραδεχτεί, ούτε καν στον εαυτό της”.

Το βιβλίο της Janine di Giovanni είναι μια συνεχής “ξενάγηση” σε περιστατικά που επισημαίνουν με πόσους διαφορετικούς τρόπους διακόπτεται η “φυσιολογική” ζωή, η κανονικότητα-όποια κι αν είναι αυτή για τον καθένα από μας-από έναν πόλεμο:“Αλλά όλο αυτό το έχω ξαναδεί. Η ταχύτητα με την οποία η ζωή που ήξερες μέχρι χτες διαλύεται, είναι σαρωτική. Το νερό σταμάτησε να τρέχει, οι βρύσες στέγνωσαν, οι τράπεζες έφυγαν και ένας ελεύθερος σκοπευτής σκοτώνει τον αδελφό σου. Αλλά αυτό που δεν περιμένεις είναι να εξαφανίζονται επίσης τα καθημερινά πράγματα, αυτά που θεωρείς δεδομένα στη ζωή. Ο σκουπιδιάρης δεν έρχεται πια γιατί δεν λειτουργούν οι δημόσιες υπηρεσίες. Οι νοσοκόμες που παίρνουν αίμα εξαφανίζονται γιατί τα νοσοκομεία βομβαρδίζονται. Η καθημερινή σου εφημερίδα, το μέρος που πίνεις καφέ, και  – τελικά – κάθε κομμάτι από αυτό που γνωρίζεις ως κανονικότητα, εξαφανίζεται.

Αυτό που λαχταράς πιο πολύ από οτιδήποτε είναι να επιστρέψει η κανονικότητα. Η απλή απόλαυση του να πηγαίνεις σε ένα μαγαζί να αγοράσεις μήλα. Να καπνίσεις με νωθρότητα ένα τσιγάρο σε μια καφετέρια[…]
Στόχος και ουσία της αφήγησής της δεν είναι να καταλάβουμε τι ακριβώς συμβαίνει στη Συρία αλλά τι ακριβώς σημαίνει μια πολεμική σύρραξη τέτοιου μεγέθους για τους ανθρώπους που τη βιώνουν. Μοιραία λοιπόν, οι δραματικές εξάρσεις χαρακτηρίζουν την ουσία της αφήγησής της η οποία, πρέπει να σημειωθεί, εδράζεται σε γεγονότα του 2012. Ισως, η κλιμάκωση όλων αυτών που φτάνει μέχρι τις μέρες μας μπορεί να μας βοηθήσει να αντιληφθούμε, από τη θέση του αναγνώστη-ευτυχώς- τη μεταμόρφωση ή, μάλλον, την παραμόρφωση μιας χώρας οι εναπομείναντες κάτοικοι της οποίας διανύουν τον έκτο χρόνο εμπόλεμης “ζωής”.
Δεν γνωρίζουμε φυσικά τη Νάντα, τον Χουσεϊν, τον Μοχάμεντ, τις ζωές και τις δράσεις των οποίων σ΄αυτούς τους σκοτεινούς καιρούς περιγράφει η συγγραφέας αλλά, όποιος θέλει να δει τις μορφές, να “συνομιλήσει” με τις εμπειρίες τους μπορεί να δει το ντοκυμαντέρ “ 7 Days in Syria” που έχει σκηνοθετήσει ο Robert Rippberger. Εκεί ζωντανεύουν-πόσο ειρωνικό φαίνεται το ρήμα «ζωντανεύω»-κάποιες από τις εκατομμύρια κατεστραμμένες ζωές αλλά και αρκετοί άλλοι από αυτούς που κατέθεσαν τις μαρτυρίες τους για τη δημιουργία του βιβλίου.
«Ζωντανεύουν» επίσης οι νεκροί δημοσιογράφοι Steven Sotloff (περιοδικό TIME) και James Foley οι οποίοι αποκεφαλίστηκαν απο τον ISIS, η αγωνία των συναδέλφων τους τη μέρα που αντιλαμβάνονται την εξαφάνισή τους, η άγνωστη-μέχρι στιγμής-μοίρα του επίσης δημοσιογράφου, John Cantlie.
Για δες! Ηταν όλοι άνθρωποι σαν κι εμάς. Αλλά αυτοί, όσοι ζουν, θυμούνται ακόμα το τελευταίο τους κανονικό πρωινό…
 ~~~~~~~~~~~
Η Janine di Giovanni είναι τακτική συνεργάτιδα των εφημερίδων New York Times και Guardian αλλά και του The New York Review of Books. Είναι πρώην αρχισυντάκτρια του Newsweekσε θέματα Μέσης Ανατολής. Έχει καλύψει πολέμους και ανθρωπιστικές κρίσεις στη Βοσνία, στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν, στη Σιέρα Λεόνε, στη Λιβερία, στην Τσετσενία, στη Σομαλία, στη Λιβύη και στο Ανατολικό Τιμόρ.
~~~~~~~~~~~

Παρασκευή, 27 Απριλίου 2018

Pablo Picasso “Guernica”, ισοπεδωμένη πόλη από τις φασιστικές δυνάμεις του δικτάτορα Franco τις δυνάμεις του Άξονα, τη ναζιστική Γερμανία και την φασιστική Ιταλία

 Βερα Τζουμελεα
ΝΕΑ ΜΑΚΡΗ - ΑΤΤΙΚΗ


Είναι το απόγευμα της 26ης Απριλίου του 1937, όταν οι πιλότοι της Luftwaffe, κυριολεκτικά ισοπεδώνουν τη Βάσκικη κωμόπολη Guernica, αφήνοντας πίσω τους 1.650 άνδρες, γυναίκες & παιδιά ν ε κ ρ ο ύ ς. 

Είναι η πρώτη φορά που με διαταγή του Άξονα Βερολίνου-Ρώμης εφαρμόζεται τόσο εκτεταμένος εν ψυχρώ βομβαρδισμός αμάχων & φυσικά ο πιο πολύνεκρος.

Ο ιμπρεσιονιστής ζωγράφος δημιουργεί, με αφορμή το φρικιαστικό περιστατικό, ίσως τον πιο αναγνωρίσιμο πίνακά του, την “Guernica”, με την ισοπεδωμένη πόλη, όπως εκείνος την φανταζόταν.

Με το Λαϊκό Μέτωπο να έχει κερδίσει τις εκλογές του Φλεβάρη του 1936, τα αντίπαλα δέη, τόσο του δικτάτορα Franco όσο και της Χριστιανικής Δεξιάς, στρέφονται εναντίον της νόμιμης κυβέρνησης και προσπαθούν με κάθε τρόπο να την ανατρέψουν, ως ηχηρή παραφωνία που ήταν τόσο για την πρώην άρχουσα τάξη στην Ιβηρική Χερσόνησο, όσο και για το Ευρωπαϊκό κατεστημένο

Ο εμφύλιος που θα ξεσπάσει στην Ισπανία θα βρει στο πλευρό του δικτάτορα Franco τις δυνάμεις του Άξονα, τη ναζιστική Γερμανία και την φασιστική Ιταλία, σε μια περιορισμένη πρόβα τζενεράλε, αλλά & τρομακτική επίδειξη δύναμης, δείχνοντας το τι θα ακολουθούσε στη Ευρώπη τα επόμενα χρόνια με το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Pablo Picasso, που βρισκόταν στο πλευρό των δημοκρατικών δυνάμεων, αντέδρασε άμεσα στη φρικωδία και δημιούργησε άμεσα τον πίνακα της Guernica, έναν πίνακα που αποτελεί μέχρι και σήμερα σύμβολο ενάντια στη βαρβαρότητα του πολέμου. 

Ο πίνακας είναι γεμάτος συμβολισμούς: 
Ο ταύρος συμβολίζει το φασισμό, τον πόλεμο και το σκοτάδι, 
το άλογο με τη σειρά του το λαό που υποφέρει και κραυγάζει σε απόγνωση,
ενώ η γυναίκα με τη λάμπα πετρελαίου αντιπροσωπεύει ίσως και το μόνο ελπιδοφόρο στοιχείο του πίνακα, τη συνείδηση που ρίχνει φως στο περιρρέον σκοτάδι
Περίπου 80 χρόνια μετά, η Γκουέρνικα στέκεται πάντα εκεί, με τις μορφές να εξακολουθούν να κραυγάζουν ενάντια στην αγριότητα του πολέμου & οι κραυγές εξακολουθούν να μην εισακούονται
Οι βομβαρδισμοί αθώων αμάχων, έγιναν σχεδόν καθημερινότητα
Αξίζει ν' αναφέρουμε ότι το 44, οι Γερμανοί στο Παρίσι συλλαμβάνουν τον Picasso, σε μια βίαια απόπειρα αναζήτησης καλλιτεχνικών λαφύρων. 
Ένας αξιωματικός δείχνει στον Picasso τη φωτογραφία της Guernica, για να ακολουθήσει ο εξής θρυλικός διάλογος:
– Αυτό είναι δικό σας έργο ;
– Όχι, δικό σας !

____________
[*] από τον τοίχο Antonis K. Chachlakis ευχαριστούμε!

Τετάρτη, 11 Απριλίου 2018

Διεθνείς NGO, «ωφελούμενοι» και κοινωνική αλληλεγγύη

Myrsini Zorba *
ΑΘΗΝΑ

Διεθνείς NGO, «ωφελούμενοι» και κοινωνική αλληλεγγύη

Το 2015, η προσφυγική κρίση έφερε στα μέρη μας τις μεγάλες πολυεθνικές NGO (ΜΚΟ) κι έτσι είχαμε την ευκαιρία, ως ακτιβιστές σε σωματεία, συλλογικότητες και εθελοντικές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων να γνωρίσουμε από κοντά πώς σκέφτονται και πώς δρουν. Οι διεθνείς οργανώσεις, που διαχειρίστηκαν στη χώρα μας τις προσφυγικές ροές με τα κονδύλια του ΟΗΕ και της ΕΕ για τις ανθρωπιστικές κρίσεις, ήταν μερικές εκατοντάδες και σχημάτιζαν ένα ευρύ φάσμα όσον αφορά τη φιλοσοφία, τα σχέδια δράσης και τους στόχους παρέμβασής τους. Επιχειρησιακά και επαγγελματικά έτοιμες, με πολυσέλιδα συμβόλαια και κώδικες δεοντολογίας, δικηγόρους, managers, λογιστές και υπεύθυνους δημοσίων σχέσεων κι επικοινωνίας, διέθεταν έναν δομημένο μηχανισμό υψηλόμισθων στελεχών που ταξιδεύουν στη γεωγραφία της «ανθρωπιστικής κρίσης». Τις είδαμε να ιδρύουν τοπικά νομικά πρόσωπα –κυρίως Αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρίες, ενώ συνεργάστηκαν με ιθαγενείς οργανώσεις, υπογράφοντας συμβόλαια υπεργολαβίας. Έγινε, έτσι, πολύ γρήγορα κατανοητό ότι διεθνείς NGO και ιθαγενής εθελοντισμός μιλούσαν διαφορετική γλώσσα, είχαν διαφορετική ορολογία και στόχευση, δεν συνέπιπταν στην ίδια την εννοιολόγηση της θεμελιώδους αρχής της κοινωνικής αλληλεγγύης. Η ντόπια εθελοντική δράση αντιμετωπιζόταν συχνά από τις NGO με καχυποψία και ενόχληση ως εξ ορισμού ερασιτεχνική και αυθόρμητη ενώ, ταυτόχρονα, από την άλλη μεριά, ο λόγος τoυς, όταν απευθύνονταν στην κοινή γνώμη και τα διεθνή ΜΜΕ, όπως άλλωστε και τα πολύ προσεγμένα διαφημιστικά τους trailer, αξιοποιούσαν πάντοτε μια γενική αύρα εθελοντισμού και προσφοράς, προκειμένου να διεγείρεται η συμπάθεια και η αποδοχή που δεν απολαμβάνουν συνήθως οι επαγγελματίες.
Δυο χρόνια μετά μας αποχαιρέτισαν για άλλα πονεμένα μήκη και πλάτη της γης αλλά οι συζητήσεις για το ρόλο, τη σημασία και τις πρακτικές τους απασχολούν πολλούς από κείνους που συμμετείχαν στο πρωτόγνωρο εθελοντικό κίνημα αλληλεγγύης που γεννήθηκε στη χώρα μας. Η εμπειρία του προσφυγικού αλλά και του ιδιαίτερου ρόλου που παίζουν οι NGO στον πλανήτη σήμερα προβληματίζει από άποψη «ανθρωπιστική», πολιτική, κοινωνική και διαμόρφωσης ταυτοτήτων, κυρίως των νέων ανθρώπων που έλκονται από το όραμα της ανιδιοτελούς προσφοράς και τη συμμετοχή σε νέου τύπου εγχειρήματα.
Αλλά τι είναι εντέλει αυτές οι οργανώσεις; Οι συνεχιστές ή οι καινοτόμοι ανατροπείς της παλιάς λογικής της φιλανθρωπίας; Οι εμπνευσμένοι εκπρόσωποι της σύγχρονης κοινωνικής αλληλεγγύης ή οι αντικαταστάτες των υπηρεσιών του κράτους που ολοένα υποχρεώνεται σε συμπίεση; Μια νέα ήπια αποικιοκρατική παρέμβαση που ακολουθεί τις στρατιωτικές επεμβάσεις και τις ανθρωπιστικές κρίσεις που προκαλούν; Στο βιβλίο της «Ο ειρωνικός θεατής», η καθηγήτρια του LSE Λίλυ Χουλιαράκη μας βοηθάει να καταλάβουμε αυτό τον «θαυμαστό καινούριο κόσμο» και τους μηχανισμούς του, υπογραμμίζοντας την εργαλειοποίηση του πεδίου των παγκόσμιων ΜΚΟ και τους όρους κάτω από τους οποίους αυτή επιτελείται στις μέρες μας. «Όταν εξετάσουμε την αλληλεγγύη ως πρόβλημα επικοινωνίας, δηλαδή ως ηθική αξίωση που επιζητεί να συμφιλιώσει τα ανταγωνιστικά αιτήματα της αγοράς, της πολιτικής και των μέσων επικοινωνίας, μπορούμε να καταλάβουμε καλύτερα πώς το θέμα της οδύνης μετατρέπει τη Δύση υπόγεια αλλά σταθερά, σε ένα ιδιαίτερο είδος δημόσιου δρώντα: στον ειρωνικό θεατή ευάλωτων άλλων» (σ.18-19)
O ειρωνικός θεατής, τίποτε λιγότερο από τον αποστασιοποιημένο μέσο άνθρωπο όπως ο καθένας μας, μπορεί να κινητοποιείται για τον πόνο και τη δυστυχία του άλλου αλλά σε δυο πολύ διαφορετικές κατευθύνσεις: είτε από το βαθύτερο αίσθημα δικαιοσύνης, που είναι και το ζητούμενο για μας, είτε, όμως, από την αυτοαναφορικότητα και τον ναρκισσισμό. Η αλληλεγγύη κινδυνεύει, εάν δεν εμπεριέχει ενσυναίσθηση, να τροφοδοτήσει εύκολα τον ναρκισσιστικό συναισθηματισμό και, το κυριότερο, να μετατραπεί σε επιχειρηματικό υπολογισμό που διαμορφώνει σώματα εμπειρογνωμόνων και επαγγελματιών, τα οποία λειτουργούν με το νου πρωτίστως στραμμένο στη διαιώνιση της οργάνωσης. Αλλά στόχος μιας οργάνωσης αλληλεγγύης είναι να συντηρούνται τα προβλήματα για να μη χάνει το ρόλο της ή να δυναμώνει τη φωνή όσων δεν ακούγονται, να παρεμβαίνει και να τους ενισχύει, να λύνει εντέλει προβλήματα και να γίνεται περιττή; Στην πραγματικότητα, κάτι τέτοιο είναι πολύ μακριά από το μυαλό όσων παρέχουν διαμεσολαβήσεις και παρεμβάσεις, των διαφημιστών και άλλων επαγγελματιών της επικοινωνίας «που ορίζουν ή υπερκαθορίζουν από κοινού τις στρατηγικές branding» των οργανώσεων (ό.π.) Λαμπρές συναυλίες, καμπάνιες, αθλητικά γεγονότα, μεγάλες διοργανώσεις, διάσημα ονόματα της showbiz χρησιμοποιούνται για να προβάλουν το προφίλ των οργανώσεων και να ευαισθητοποιήσουν τον κόσμο αλλά το μυστικό είναι ότι το κόστος τους δεν αποτελεί μια δωρεάν προσφορά. Οι επαγγελματίες συνήθως πληρώνονται για να προσδώσουν στην οργάνωση επικοινωνιακό κέρδος και να προβάλουν στο μυαλό μας έναν κόσμο επεξεργασμένων εύπεπτων καταστροφών που δεν μπορεί ποτέ να αλλάξει αλλά που μας αφήνει ανέπαφους και ικανούς να τον ξορκίζουμε συνεισφέροντας απλώς μερικά ευρώ ή δολάρια.
Άραγε όσο πιο μεγάλη και πιο επαγγελματική μια οργάνωση τόσο περισσότερη ή τόσο λιγότερη η αλληλεγγύη που διακινεί; Η γιγάντωση διεθνών οργανισμών στο πεδίο, με ισχυροποίηση του ρόλου τους ως ενδιάμεσων που υπαγορεύουν κανόνες και επιβάλλουν συγκεκριμένα μοντέλα οργάνωσης και ανάπτυξης, η επικράτηση των επιλογών ανεξέλεγκτων εμπειρογνωμόνων και η νομιμοποίηση της συμμετοχής κερδοσκοπικών εταιριών με ειδικά καθεστώτα οδήγησαν σε μεγαλύτερη διαφάνεια και αποτελεσματικότητα την αλληλεγγύη; Οι απαντήσεις διίστανται και χρειάζεται δημόσιος διάλογος για να αποσαφηνιστούν πολλές από τις αντιφάσεις που υπάρχουν και πλευρές τους που παραμένουν στη σκιά, δεδομένου ότι όχι μόνο ο γιγαντισμός τους αλλά και η ιδεολογική επιρροή τους είναι μεγάλη, συχνά μεταφέροντας έναν στρογγυλεμένο απολιτικό λόγο.
Στο μικρό χρονικό διάστημα που έμειναν στη χώρα μας οι NGO, μετέδωσαν σε αρκετές χιλιάδες νέους ανθρώπους την αντίληψη, τις πρακτικές και το μάρκετινγκ της λειτουργίας τους. Η προσφυγική εμπειρία έγινε συχνά από υπόθεση εθελοντισμού και αλληλεγγύης υπόθεση διαχείρισης «ωφελουμένων», όπως αποκαλούνται πλέον στη σχετική αργκό οι πρόσφυγες, οι μετανάστες, οι φτωχοί, οι ασυνόδευτοι ανήλικοι και κάθε ομάδα που έχει την ατυχία να είναι ευάλωτη και εκτεθειμένη στη φροντίδα των ειδικών. Ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί, ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό, δικηγόροι, λογιστές αποτέλεσαν την επαγγελματική ομάδα υποστήριξης των αδυνάτων. Μπροστά τους το αρχικό εθελοντικό κίνημα υποχώρησε, πολλές φορές υπό ασφυκτική πίεση.
Είναι σημαντικό, επομένως, να δει κανείς την επαγγελματική πλέον διάσταση και των ελληνικών ΜΚΟ. Στις προηγούμενες μορφές των σωματείων και μη κερδοσκοπικών συλλόγων αλληλεγγύης, ο εθελοντισμός ήταν ο βασικός άξονας συμμετοχής και δημιουργίας κοινότητας. Όσοι απευθύνονταν για στήριξη στο σωματείο αυτομάτως συμμετείχαν στην κοινότητα και έτσι οι δύο πλευρές, αντίθετα με ό,τι συνέβαινε παραδοσιακά στις φιλανθρωπικές οργανώσεις, δεν αποτελούσαν δύο πόλους αλλά μια ομάδα που μοιραζόταν και έλυνε προβλήματα στο εσωτερικό της ίδιας κοινότητας.
Στη νέα μορφή οργάνωσης των ΜΚΟ, αυτές αποτελούν κατά κάποιο τρόπο επαγγελματικές υπηρεσίες που γεννήθηκαν με τη μείωση της κρατικής πρόνοιας ως πιο ευέλικτες και φτηνές. Ωστόσο, η πείρα έχει δείξει ότι πολύ σύντομα περιθωριοποιούν τον εθελοντισμό, θέτοντάς τον εκτός των κέντρων λήψης των αποφάσεων και της διοίκησης τους. Όσο μεγαλώνουν και διευρύνονται, προτεραιότητα δεν έχουν πλέον η αλληλεγγύη και τα ζωτικά προβλήματα που πρέπει να λυθούν αλλά η συντήρηση της ίδιας της οργάνωσης και των στελεχών της. Είναι αυτό που, όπως έχουμε δει σε πλείστες περιπτώσεις, οδηγεί την οργάνωση να καθορίζει τη δράση της κυνηγώντας αδιακρίτως χρηματοδοτικά προγράμματα. Δύσκολα και μη δημοφιλή προβλήματα αποκλείονται, ενώ υιοθετείται η λογική των αριθμών που πολύ συχνά είναι εντυπωσιακοί επειδή δεν αναφέρουν τα προβλήματα που λύθηκαν αλλά τις επισκέψεις ή τα τηλεφωνήματα που έγιναν στην οργάνωση ανεξαρτήτως αποτελέσματος. Όποιος έχει την εμπειρία τηλεφωνικών γραμμών στις οποίες απευθύνθηκε για να ζητήσει βοήθεια, ή σχετικών υπηρεσιών, έχει διαπιστώσει πόσο ασθενής και ανεπαρκής είναι η εξυπηρέτηση.
Στην επικράτεια των διεθνών ΜΚΟ η φωνή των εθελοντών έχει εδώ και καιρό σιγήσει. Όσο για τη φωνή των «ωφελουμένων», αυτή ακούγεται μόνο κάθε φορά που η οργάνωση την επιλέγει για να πει δυο συγκινητικά λόγια (συχνά στρογγυλεμένα από τον διαφημιστή ή τον υπεύθυνο μάρκετινγκ και δημοσίων σχέσεων) για να συγκινήσει το κοινό και τους δωρητές ή να προκαλέσει τη συμπάθεια για νέες χρηματοδοτήσεις.
Κάποτε, μερικές δεκαετίες πριν, όταν οι οργανώσεις έκαναν καμπάνιες για την παροχή ειδών πρώτης ανάγκης μας ενημέρωναν ότι στα 10 ευρώ της δωρεάς μας, τα 8 πήγαιναν κατευθείαν στους ανθρώπους που είχαν ανάγκη και τα 2 στην οργάνωση. Σήμερα, η παροχή υπηρεσιών θεωρείται λογικό να απορροφά σχεδόν το σύνολο των δωρεών. Οι μισθοί του προσωπικού μιας ΜΚΟ κυμαίνονται σε ένα ποσοστό 75-80% μιας δωρεάς.
Τα ερωτήματα είναι πολλά. Υπάρχει επαρκής έλεγχος λειτουργίας, σκοπιμότητας δράσεων και οικονομικών; Υπάρχει διαφάνεια, όπως προδιέγραφαν έρευνες και ημερίδες; Αρκούν οι κανονισμοί δεοντολογίας προκειμένου να μην ξεσπούν συχνά σκάνδαλα κακοδιαχείρισης ή σεξουαλικής συμπεριφοράς (βλ. πρόσφατα Oxfam); Διερευνώνται οι περιπτώσεις χρηματοδοτήσεων έναντι αποσιωπήσεων, αποκρύψεων και τήρησης ισορροπιών; Πόσο συχνές είναι οι περιπτώσεις όπου η διόγκωση προβλημάτων και η δημιουργία θορύβου χρησιμοποιείται προκειμένου να δοθούν μεγαλύτερες χρηματοδοτήσεις σε μια οργάνωση; Είναι οι νομικές μορφές που υπάρχουν αλλά και η εποπτεία αρκετή να εξασφαλίσει τη χρηστή διοίκηση και να αποτρέψει την αυθαιρεσία;
Παρ’ όλα αυτά, μπροστά στα μεγάλα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες μας και για τα οποία απαιτείται μεγάλης έκτασης και έντασης αλληλεγγύη, είναι απαραίτητο να διατηρηθεί και να αναπτυχθεί το κίνημα των εθελοντικών οργανώσεων και συλλογικοτήτων που χτίζουν κοινότητες. Μια κοινότητα στο εσωτερικό της οποίας η ανάγκη και η προσφορά των ανθρώπων ανταλλάσσονται ισότιμα και χωρίς διαμεσολαβήσεις. Μια κοινότητα στην οποία η επαγγελματική απασχόληση περιορίζεται στην απολύτως αναγκαία και διαπνέεται από υψηλού επιπέδου εργασιακή ηθική. Μια κοινότητα που θα λειτουργεί επίσης σαν δίκτυο ενσωμάτωσης των προσφύγων, των ευάλωτων παιδιών, των ΑΜΕΑ, χωρίς πολιτισμικές διακρίσεις, χωρίς γκετοποίηση και αποκλεισμούς. Ένα δίκτυο πορώδες που θα επικοινωνεί και θα επηρεάζει τα κοινωνικά κύτταρα και θα βελτιώνει την καθημερινή συμβίωση αλλά και τις αντιλήψεις και νοοτροπίες μας. Ένα δίκτυο με κοινωνική εγρήγορση και παρρησία λόγου. Αν δεν πετύχουμε κάτι τέτοιο, τότε θα έχει γεννηθεί ένα νέο τέρας, επωφελούμενο των «ωφελουμένων».
____________
Δημοσιεύθηκε στην ΕΦΣΥΝ 10.4.2018